محرکهای سیستم اعصاب یکی از قدیمی ترین موادی هستند که مصرف میشوند . کاهش خستگی . افزایش هوشیاری . حس رقابت . تهاجم . افازایش کارایی و عملکرد ورزش از دلایل استفاده این مواد میباشد این مواد به دو گروه تقسیم میشوند ک برخی از آنها در درمان بیماریهای ساده نظیر سرماخوردگی و آسم کاربرد دارد و در داروهایی که بدون نسخه بفروش می رسد وجود دارد . موادی نیز هستند که خرید و فروش آن جرم محسوب میشوند و باعث اعتیاد جسمی و روانی میشود باعث مرگ ناگهانی میشود .
این مواد به شرح ذیل تقسیم میشوند .
۱- محرکهای روانی :
۱- آمفتامینها مانند : متیل فنیدیت
۲- کوکائین :
۳- آفدرین و ففنیل پروپانولامین
۲- مشتقات گزانتین :
۱- کافئین
۲- تئوفیلین
۳- محرکهای متفرقه :
مانند استریکنین
استفاده داروهای فوق در حین برگزاری مسابقه ممنوع میباشد ولی استفاده آن در خارج از فصل مسابقه آزاد میباشد . زیرا اثر این دارو در مدت زمان کوتاهی از بین میرود .
داروهای فنیل افرین . کافئین . فنیل پروپانولامین و سود و افدرین جزء مواد ممنوعه نیست زیرا در درمان سرما خوردگی و بعنوان ضد احتقان مفید می باشند .
مصرف افدرین وقتی دوپینگ محسوب میشود که میزان آن در ادرار به بیش از ۱۰ میکرگرم در میلتی برسد .
مصرف کاتین نیز موقعی دوپینگ محسوب میشود که غلظت آن بیش از ۵ میکرو گرم در میلی لیتر باشد .
محرکهای روانی به سه دسته زیر تقسیم میشوند :
۱- آمفتامینها
۲- کوکائین
۳- سایر مواد مانند افدرین و فنیل پرو پاتولامین
آمفتامینها حدود ۸۵ سال پیش ساخته شد که در ابتدا برای درمان احتقان بینی استفاده میشد و بتدریج برای درمان افسردگی . اضطراب فعالیت بیش از حد کودکان و تمایل غیر اجتناب به خواب کودکان تجویز میشد
در جنگ جهانی دوم نیز برای هوشیاری و کاهش خستکی نظامیان مورد استفاده قرار میگرفت . مصرف بیش از حد این دارو باعث مرگ میشود این دارو در عرض نیم ساعت اثر خود را آشکار میکند و تا ۲۴ ساعت در بدن باقی می ماند .
این دارو باعث افزایش فشار خون . کاهش ضربان قلب . افزایش هوشیاری . کاهش خستگی . کاهش زمان واکنش و عکس العمل . افزایش اعتماد بنفس . بالا رفتن خلق و خو و تمرکز میشوند . این دارو باعث کاهش اشتها . افزایش سوخت و ساخت و ساز و درجه حرارت بدن . افزایش تنفس و اتساع مجاری تنفسی نیز میگردد .
این دارو برای درمان افسردگی . درمان تمایل بخواب . درمان چاقی تجویز میشود .
این دارو بعلت اینکه باعث کارایی و عملکرد ورزش . افزایش قدرت عضلانی . شتاب . توان . فعالیت هوازی . ظرفیت و توان بی هوازی . تعویق زمان خستگی . ارتقای خلق و خوی خوش . افزایش تمرکز و هوشیاری . میشود مورد استفاده ورزشکاران قرار میگیرد .
کوکائین از برگها ی گیاه کوکا گرفته میشود موادی است بی حس کننده که بر سیستم اعصاب مرکزی تاثیر میگذارد و باعث کاهش خستگی . افزایش فعالیتهای حرکتی . احساس سرخوشی و سرحالی و حرف زدن میشود ودر عرض ۵ تا ۱۵ دقیقه اثار خود را نشان داده و تا یکساعت باقی می ماند .
این دارو باعث اعتیاد میشود و جزئ مواد مخدر محسوب میشود حمل مقداری از آن باعث اعدام میشود . انجام کارهای غیر معقول. افسردگی . بدبینی . ایجاد تشنج . سکته مغزی از عوارض مصرف کوکائین میباشد
قدرت آفدرین ۵/۱ برابر آمفتامینهاست که در عرض ۳۰ الی ۴۰ دقیقه اثر میگذارد و تا ۳ الی ۴ ساعت باقی می ماند .
این دارو عوارضی همانند : افزایش تعداد ضربان قلب . افزایش فشار خون . اضطراب لرزش . سردرد . ناراحتی و احساس درد معده و دوزهای بالاتر میتوان بی اشتهایی و تحریک پذیری و عصبانیت از عوارض جانبی شایعترین است
منابع :
ستاد ملی مبارزه با دوپینگ . کمیته اموزشو پیشگیری
گرد اورننده :
نائب رئیس امور بانوان سبک ذکافونگ